Sıkça Sorulan Sorular

Protez göz veya oküler protez; göz kaybı, doğuştan gözün gelişmemesi ya da görme işlevini kaybetmiş küçülmüş bir göz gibi durumlarda, göz yuvasının hacim ve görünüm bütünlüğünü desteklemek amacıyla kullanılan dış protezdir. Göz kapaklarının arkasına yerleştirilir; görme sağlayan bir göz veya cerrahi implant değildir.

Hayır. Protez göz görme işlevi kazandırmaz. Görme, retina ve görme siniri gibi biyolojik yapıların çalışmasına bağlıdır. Oküler protezin amacı göz yuvasındaki hacmi ve yüz görünümündeki bütünlüğü desteklemektir.

Hazır protezler standart form, boyut ve renk seçeneklerinden seçilir. Kişiye özel protezde ise göz yuvasından ölçü alınır; form, iris çapı ve rengi, sklera tonu ile damar ayrıntıları kullanıcıya göre çalışılır. Kişiye özel üretim daha ayrıntılı uyarlama olanağı sunar; ancak hareket, konfor veya görünüm sonucu herkes için aynı değildir.

Göz küresi cerrahi olarak alınmış kişilerde, doğuştan anoftalmi veya mikroftalmi durumlarında ve göz hekiminin uygun bulduğu bazı küçülmüş-görmeyen gözlerde protez değerlendirilebilir. Çocuklarda büyüme devam ettiği için daha sık ölçü ve kontrol gerekebilir. Aktif ağrı, iltihap veya doku sorunu varsa önce tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Bazı küçülmüş ve görmeyen gözlerde, mevcut gözün üzerine ince bir skleral kabuk protez uygulanması değerlendirilebilir. Bu seçenek her göz için uygun değildir. Ağrı, kornea hassasiyeti, aktif iltihap veya yüzey hastalığı bulunuyorsa öncelikle göz hastalıkları uzmanının muayenesi gerekir.

Ön değerlendirmeden sonra göz yuvasından ölçü veya model alınır. Protezin formu hazırlanır ve prova sırasında kapak seviyesi, basınç noktaları, irisin konumu ve hareket değerlendirilir. Diğer gözün iris rengi, sklera tonu ve damar ayrıntıları çalışılır; son yüzey işlemleri ve cilalamanın ardından kullanım ile bakım bilgileri verilir.

Hareketli protez gözün içinde motor veya mekanik hareket sistemi bulunmaz. Göz yuvasındaki kas ve dokuların, varsa orbital implantın hareketi uygun ölçülendirilmiş proteze kısmen aktarılır. Hareket düzeyi; cerrahi yöntem, implant, kapak yapısı, skar dokusu ve protezin uyumuna göre kişiden kişiye değişir.

Hareketi; geçirilmiş ameliyatın türü, göz dışı kasların durumu, orbital implantın varlığı ve konumu, göz yuvasındaki skar dokusu, kapak yapısı, protezin ağırlığı, kalınlığı ve yüzey uyumu etkileyebilir. Bu nedenle doğal gözle tamamen aynı hareket açıklığı veya herkeste belirli bir hareket yüzdesi vaat edilemez.

İrisin yalnız rengi değil çapı, göz bebeği görünümü, sklera tonu, damar dağılımı ve protez üzerindeki konumu önemlidir. Ölçüye uygun form, göz kapaklarının seviyesi ve farklı bakış yönlerindeki hizalama da görünümü etkiler. Amaç karşı göz ve yüz yapısıyla dengeli bir görünüm oluşturmaktır; birebir aynılık garanti edilemez.

Hazırlama süresi; göz yuvasının durumu, ölçü yöntemi, gerekli prova sayısı, form ve renk ayarlamalarına göre değişir. Hazır protez daha kısa sürede uygulanabilirken kişiye özel protez birden fazla görüşme gerektirebilir. Şehir dışından gelecek kişilerin yolculuktan önce seçilen şubeden randevu ve seans planı alması uygundur.

Protez gözün ölçüsünün alınması, hazırlanması ve göz yuvasına yerleştirilmesi cerrahi işlem değildir. Ancak gözün alınmasını veya göz yuvasının hazırlanmasını gerektiren ameliyatlar göz hastalıkları uzmanının alanındadır. Küçülmüş göz üzerine dış kabuk protez düşünülüyorsa da önce tıbbi uygunluk değerlendirilmelidir.

Tek bir süre herkes için geçerli değildir. Birçok hastada ilk protez değerlendirmesi ameliyattan yaklaşık 6–8 hafta sonra gündeme gelebilir; ancak ödem, dikişler, implant durumu ve dokuların iyileşmesi bu zamanı değiştirebilir. Ölçü alınmadan önce ameliyatı yapan veya takibi sürdüren göz hekiminin göz yuvasını uygun bulması gerekir.

Hayır. Konformer, ameliyat sonrasında göz yuvasının biçimini ve kapak aralığını desteklemek amacıyla geçici olarak yerleştirilen şeffaf veya delikli bir şekillendiricidir. Kişiye özel protez göz ise iyileşme uygun düzeye geldiğinde ölçü ve renk çalışmasıyla hazırlanır. Konformerin çıkarılması ve bakımı için cerrahın talimatına uyulmalıdır.

Giderek artan veya ağrı kesiciyle azalmayan ağrı, belirgin kızarıklık ve şişlik, devam eden kanama, kötü kokulu ya da sarı-yeşil akıntı, ateş ve yara bölgesinde açılma tıbbi değerlendirme gerektirir. Ameliyat sonrası reçete edilen damla ve ilaçlar hekimin tarif ettiği şekilde kullanılmalıdır.

Birçok kullanıcı protezini gece çıkarmadan uyuyabilir. Bununla birlikte göz yuvasındaki hassasiyet, akıntı, kapak kapanması ve kişisel bakım planı farklıdır. Protezin gece çıkarılıp çıkarılmayacağı uygulamayı yapan merkez ve takip eden göz hekimiyle netleştirilmelidir.

Her kullanıcı için günlük çıkarma gerekli değildir. Gereksiz sık çıkarıp takmak bazı kişilerde göz yuvasını tahriş edebilir. Temizlik sıklığı; salgı miktarı, yüzey birikimi, mevcut hastalıklar ve uygulayıcının önerisine göre belirlenmelidir. Size verilen kişisel bakım planına uyun.

İşlemden önce eller yıkanır ve ayna karşısında yumuşak bir zemin hazırlanır. Takarken protezin üst kenarı üst kapağın altına yerleştirilir, ardından alt kapak protezin alt kenarının üzerine alınır. Çıkarırken alt kapak protezin alt kenarının arkasına nazikçe indirilir ve protezin alt kapak üzerinden kayması sağlanır. Protezin yönü kişiye göre değişebileceğinden ilk uygulama yüz yüze gösterilmelidir.

Önce eller yıkanır. Protez, size önerilen sıklıkta ve yöntemle; genellikle ılık su ve uygulayıcının uygun gördüğü nazik bir temizleyici kullanılarak temizlenir, iyice durulanır ve tüy bırakmayan yumuşak bir materyalle kurulanır. Alkol, kolonya, çamaşır suyu, aşındırıcı ürünler ve çok sıcak su kullanılmamalıdır.

Yüzeyde birikinti ve çizik oluşması, protezin matlaşması, sürtünme, kapak altında rahatsızlık ve akıntıda artış görülebilir. Göz yuvasındaki doku değişiklikleri fark edilmeyebilir ve protezin uyumu bozulabilir. Düzenli bakım sorun riskini azaltmaya yardımcı olur; ancak yeni yakınmaların nedenini yalnız hijyen eksikliği olarak değerlendirmemek gerekir.

Az miktarda açık renkli veya mukus kıvamında salgı protez kullanıcılarında görülebilir ve tek başına enfeksiyon anlamına gelmez. Akıntının belirgin biçimde artması, sarı-yeşil veya kötü kokulu olması; ağrı, kızarıklık ya da şişlikle birlikte görülmesi durumunda göz hekimine başvurulmalıdır.

Protez materyalinin kendisi enfekte olmaz; göz yuvasındaki canlı dokularda enfeksiyon veya iltihap gelişebilir. Hafif mukus her zaman enfeksiyon anlamına gelmez. Artan ağrı, belirgin kızarıklık veya şişlik, kötü kokulu ya da sarı-yeşil akıntı ve kanama varsa göz hekimine başvurulmalıdır.

Hayır. Akıntı ve kızarıklığın her nedeni enfeksiyon değildir; tahriş, alerji, yüzey çizikleri veya protezin uyumsuzluğu da benzer yakınmalara yol açabilir. Antibiyotikli ya da steroidli göz ürünleri muayene ve hekim önerisi olmadan başlanmamalıdır. Daha önce reçete edilmiş bir ürünü yeni şikâyette tekrar kullanmadan önce de hekime danışılmalıdır.

Cilalama aralığı yüzeyin durumuna, kullanım koşullarına ve salgı birikimine göre değişir. Birçok merkez yıllık profesyonel kontrol ve yüzey bakımı planlar; bazı kullanıcıların daha erken değerlendirilmesi gerekebilir. Cilalama özel ekipman gerektirir ve evde aşındırıcı ürünlerle yapılmamalıdır.

Sabit bir son kullanma süresi yoktur. Klinik bilgilendirmelerde 5–7 yıl sık kullanılan bir referans olsa da çocuklarda büyüme, göz yuvasındaki değişiklikler, yüzey çizikleri, kapak uyumu, tekrarlayan akıntı ve görünüm farklılığı daha erken yenilemeyi gerektirebilir. Karar, süreye değil muayene ve uyuma göre verilmelidir.

Protezin dönmesi veya yerinde durmaması, kapak seviyesinde değişiklik, artan baskı hissi, yüzeyde çizik ve matlaşma, iris hizasının bozulması, tekrarlayan akıntı ve çocuklarda büyümeye bağlı uyumsuzluk yenileme değerlendirmesini gerektirebilir. Bazı sorunlar cilalama veya ayarlamayla giderilebilir; karar kontrol sonrasında verilmelidir.

Fiyat; hazır veya kişiye özel üretim seçeneğine, ölçü ve prova gereksinimine, göz yuvasının yapısına, renk ve form çalışmasının kapsamına, mevcut proteze bakım yapılıp yapılmayacağına ve ek ayarlamalara göre değişebilir. Güncel ücret, kişisel değerlendirme sonrasında ilgili şubeden öğrenilmelidir.

Yaklaşım; göz yuvasından ölçü alınması, protez formunun kişiye göre hazırlanması, diğer gözün iris ve sklera ayrıntılarının çalışılması, prova sırasında kapak seviyesi ve hareketin değerlendirilmesi, gerekli ayarlamalar ile kullanım-bakım bilgilendirmesini kapsar. Sonuç; göz yuvasının anatomisi, cerrahi geçmiş ve doku koşullarına göre kişiden kişiye değişir.

Başkent Göz Protezi; Ankara Kızılay, İzmir Alsancak ve Diyarbakır Yenişehir şubelerinde hizmet vermektedir. Şehir dışından gelecek kişilerin ölçü, prova ve kontrol için gerekebilecek görüşme sayısını önceden öğrenmesi önerilir. Ayrıntılar için Ankara, İzmir ve Diyarbakır protez göz merkezi sayfalarını inceleyebilirsiniz.

Varsa mevcut veya eski protezinizi, ameliyat ve kontrol tarihlerinizi, takip eden hekimin önerilerini ve kullandığınız göz ürünlerinin listesini yanınızda bulundurabilirsiniz. Şehir dışından gelecekseniz randevu oluştururken ameliyat tarihi, mevcut şikâyetler ve kaç gün kalabileceğiniz hakkında bilgi vermeniz planlamayı kolaylaştırır.